เมื่อผมสงสัยในที่มาของชื่อฮ่องกงฟุต

Athlete Foot

 

“ชื่อโรคฮ่องกงฟุต มีที่มาจากไหน?” เป็นคำถามนึงที่พิธีกรรายการเกมไม่รู้จบ หรือ The Infinity ทางช่อง 8 ถามดาราผู้มาร่วมรายการ … คุณคิดว่าคำตอบคืออะไร? ระหว่างสองตัวเลือกสุดท้าย คือ 1) พบครั้งแรกที่ฮ่องกง หรือ 2) คนเป็นโรคนี้จะเท้าโตเหมือนคนฮ่องกง??? เก็บคำตอบเอาไว้ในใจครับ แล้วมาอ่านเฉลยของพิธีกรกัน … เขาเฉลยว่า คำตอบคือ 1) พบครั้งแรกที่ฮ่องกง

ซึ่งพิธีกรผู้ดำเนินรายการให้เหตุผลว่า (ประมาณนี้นะครับ) “ชื่อ ‘ฮ่องกงฟุต’ มีที่มาจากที่อยู่ในกองทัพอังกฤษในฮ่องกงเมื่อพวกเขามาถึงฮ่องกง ซึ่งมีภูมิอากาศร้อนและชื้น พวกเขายังคงสวมใส่รองเท้าบูท ทหาร โดยไม่มีการระบายอากาศที่ดีส่งผลให้ทหารอังกฤษเป็นโรคผิวหนังที่ไม่รู้จักซึ่งเป็นตุ่มเล็กๆ มากมาย บ้างบวมแดง มี หนอง และคัน แพทย์ยุโรปไม่เคยเจอโรคแบบนี้ จึงคิดว่ามันเป็นโรคระบาดที่ฮ่องกง เขาจึงเรียกว่า ‘ฮ่องกงฟุต'”

แต่ก็ไม่ได้บอกว่าที่มาของคำตอบนี้ อ้างอิงจากที่ไหน อย่างไร … แต่ผมซึ่งกำลังดูรายการอยู่ พยายามค้นหาที่มาของชื่อนี้ และก็พบว่ามีพูดถึงในกระทู้พันทิป ซึ่งพออ่านๆ ไป อ้าว มันก็ตรงกับที่พิธีกรพูดเลยนี่นา

คำถามมีอยู่ว่า แล้วแบบนี้ ถือว่าคำตอบของพิธีกรถูกต้อง น่าเชื่อถือไหม?!? ผมว่ามันยังมีความน่ากังขาครับ

 

แล้วที่มาที่ไปของคำตอบนี้ ทีมงานน่าจะเอามาจากไหน?!?

ผมตอบไม่ได้ว่าทีมงานรายการเกมไม่รู้จบไปเอาคำตอบนี้มาจากไหน แต่ถ้าเราเอาคำตอบดังกล่าวไปค้นด้วย Google เราก็จะเห็นหลายเว็บที่มีคำตอบแบบนี้ ซึ่งผมว่าก็คงเป็นเพราะแต่ละเว็บก็เอาคำตอบมาจากแหล่งเดียวกันนั่นแหละ และเมื่อลองพยายามค้นไปเรื่อยๆ ผมก็พบว่า มีคนพูดถึงที่มาของชื่อฮ่องกงฟุตเป็นบทความภาษาอังกฤษบ้าง อยู่ในบล็อกชาวต่างชาติ โดยบอกว่าชื่อเรียกนี้เกิดจากทหารอังกฤษเป็นโรคนี้ ในยุคสงครามฝิ่น สมัยราชวงศ์ชิง  ซึ่งก็เป็นข้อมูลเดียวกันกับที่แปลกันแปะในพันทิป และเว็บหลายๆ แห่ง แต่ถึงกระนั้น มันก็ยังไม่ใช่คำตอบสุดท้ายครับ เพราะเอาเข้าจริงๆ ก็ไม่ได้มีการอ้างอิงที่มาที่ไปเลยว่า ตำนานของชื่อนี้ ไปอ้างอิงมาจากไหน

แล้วจริงๆ ที่มาที่ไปของชื่อฮ่องกงฟุตนี่มันยังไง?!?

งานเข้าสิครับ เกิดอยากรู้จริงๆ ก็ต้องพยายามค้นหากันต่อไปครับ แต่ที่แน่ๆ ชื่อฮ่องกงฟุตไม่ใช่ชื่อที่ชาติตะวันตกคุ้นเคยแน่นอน ใครที่เป็นฮ่องกงฟุต แล้วไปหาหมอฝรั่ง แนะนำว่าให้บอกเขาว่าเป็นโรค Athlete’s foot นะครับ ซึ่งชื่อนี้พอจะเดาได้ว่า เป็นเพราะนักกีฬาเป็นกันบ่อย (เนื่องจากเท้าต้องอับชื้นจากการเล่นกีฬานั่นเอง)

แต่พอค้นชื่อ Hong Kong Foot ใน Google ก็พบว่า ไม่ค่อยมีเว็บไหนพูดถึงในฐานะโรคฮ่องกงฟุตจริงๆ ซักเท่าไหร่ แต่ก็ไม่ใช่ไม่มีนะ ก็พอมีอยู่ และก็มีคนต่างชาติถามเรื่องการรักษาโรคฮ่องกงฟุตเช่นกัน และก็ตามคาด มีคนงงว่าฮ่องกงฟุตมันโรคอะไร(วะ) ซึ่งคนถามก็ให้คำตอบว่า มันคือแสลงของคนท้องถิ่น (คนฮ่องกง) ครับ ซึ่งก็สอดคล้องกับคำแปลใน Wiktionary ที่บอกว่ามันเป็นแสลงของคนฮ่องกงและสิงคโปร์

ลองค้นไปเรื่อยๆ ก็พบว่า ชื่อฮ่องกงฟุตนี่จริงๆ น่าจะมาจากฝั่งคนจีนนั่นแหละ เพราะเขาเรียกโรคนี้ว่า 香港脚 (เซียงกั๋งเจี่ยว แปลตรงๆ ก็คือ ฮ่องกงฟุต เป๊ะๆ) ซึ่งก็มี Wikipedia ในเวอร์ชันภาษาจีนที่ระบุถึงที่มาของชื่อเอาไว้​ ซึ่งก็สอดคล้องกับคำตอบที่พิธีกรรายการเกมไม่รู้จบเขาใช้นั่นแหละครับ แต่พอดูต่อไปอีกว่า แล้วที่มาที่ไปของชื่อ มันอ้างอิงมาจากไหน ก็ปรากฏว่าไปอ้างอิงจากเว็บไซต์ที่เหมือนจะให้บริการรักษาโรคฮ่องกงฟุตในฮ่องกง ซึ่งถามว่ามันน่าเชื่อถือพอไหม … ผมก็ว่าไม่นะ

มีอีกหน้า Wikipedia เวอร์ชันภาษาจีนอีกอันนึงพูดถึงที่มาของชื่อฮ่องกงฟุตเอาไว้เหมือนกัน แต่เขาระบุว่าที่มาของชื่อ มีสามแนวคิด คือ

  • ว่ากันว่าพวกนักเผยแพร่ศาสนา (มิชชันนารี) มาพบคนฮ่องกงเป็นโรคนี้กันเยอะ
  • ว่ากันว่าพวกทหารอังกฤษเป็นโรคนี้กัน และด้วยความที่ไม่เคยเจอมาก่อน ก็เลยคิดว่าเป็นโรคระบาดฮ่องกง (ซึ่งอันนี้คือเวอร์ชันที่ฮิตกันที่สุด)
  • ว่ากันว่าคนเซี่ยงไฮ้ที่หนีสงครามไปฮ่องกงเป็นโรคนี้ ก็เลยเรียกกันแบบนี้

แต่ว่าทั้งสามอันก็ไม่ได้มีหลักฐานชัดเจนว่าเป็นเรื่องจริง … แต่จุดที่เหมือนกันคือ ทั้งหมดชี้ไปที่ฮ่องกงครับ คือ อาจจะเพราะว่าครั้งแรกที่คน “ตระหนัก” ถึงโรคนี้ คือที่ฮ่องกงนั่นเอง (แต่จะตระหนักเพราะเหตุผลใดก็เป็นอีกเรื่อง)

สุดท้าย ปรากฏว่า Wikipedia เวอร์ชันภาษาอังกฤษเกี่ยวกับ Athele’s foot นี่แหละ ที่มีข้อมูลที่น่าเชื่อถือที่สุดแล้ว ถ้าไปที่ลิงก์ แล้วดู Reference อันที่ 9 จะเห็นข้อมูลครับ แต่ก็น่าเสียดายที่ Preview มันขาดข้อมูลบางหน้าไป และดันเป็นหน้าสำคัญพอดี ผมก็เลยไปพยายามหาเฉพาะส่วนที่ขาดหายไป และได้เจอในเว็บ Springer ครับ

 

ท่อนที่พูดถึงที่มาของชื่อ ฮ่องกงฟุต

เครดิต: Springer.com

 

ผมตัดส่วนหนึ่งมาแปะไว้เผื่อวันนึงลิงก์มันตายเดี๋ยวไม่ได้มีแหล่งอ้างอิงกันพอดี (ข้อมูลมาจากหนังสือ Homei, Aya; Worboys, Michael (2013). Fungal disease in Britain and the United States 1850-2000 : mycoses and modernity. หน้า 44) ถ้าจะให้สรุปก็คือ โรคนี้เป็นที่พูดถึงตอนช่วงทหารอังกฤษไปประเทศนั้นประเทศนี้แล้วเจอคนทหารเป็นโรคนี้ (เพราะรองเท้าทหารมันอับชื้น) แต่ว่ามันมีชื่อเรียกเยอะแยะไปหมดครับ เช่น ฮ่องกงฟุต เซี่ยงไฮ้ฟุต สิงคโปร์ฟุต ตามแต่ว่าเจอกันที่ไหน โดยใคร อะไรแบบนี้

ฉะนั้น ถ้าจะให้ตอบว่าชื่อโรคฮ่องกงฟุตมีที่มาที่ไปยังไง ก็คงตอบได้ว่า เพราะฮ่องกงเป็นประเทศหนึ่งที่พบโรคนี้ (แต่ไม่เชิงว่าเป็นประเทศแรก) ซึ่งจริงๆ แล้ว มีอีกหลายประเทศ หลายเมือง ในเขตซีกโลกตะวันออก ก็มีการพบโรคนี้ และมันก็ถูกขนานนามตามชื่อเมืองหรือชื่อประเทศที่พบมันนั่นแหละครับ เพียงแต่ว่าไปๆ มาๆ แล้ว เหมือนชื่อฮ่องกงฟุตจะเป็นที่นิยมในหมู่คนไทย คนฮ่องกง แต่ชื่อเป็นทางการที่ตอนหลังเขาใช้เรียกโรคนี้ ภาษาไทยคือ โรคน้ำกัดเท้า ภาษาอังกฤษคือ Athlete’s foot ครับผม

@kafaak

ในอดีตเมื่อครั้งยังไม่ต๊อกต๋อย เคยเป็นผู้บริหารฝ่ายผลิตของโรงงานอุตสาหกรรม แต่ภายหลังเลือกงานที่ให้เวลากับชีวิต เพื่อมาอัพเดตเทรนด์เทคโนโลยีมากกว่า ปัจจุบันเป็นทั้งไอทีต๊อกต๋อยในสถานศึกษา เป็นบล็อกเกอร์ต๊อกต๋อยที่เขียนไปเรื่อยทั้งเรื่องเทคโนโลยี โซเชียลมีเดีย การตลาดดิจิตอล และจิตวิทยา เป็นที่ปรึกษาด้านการตลาดดิจิตอลให้กับธุรกิจ SMEs หลายแห่ง และเป็นวิทยากรรับเชิญด้านเทคโนโลยี การตลาดดิจิตอล และโซเชียลมีเดีย เป็นบางครา

1 Response

  1. Wins says:

    👍ขอบคุณครับ!

Leave a Reply

%d bloggers like this: