น้ำอัลคาไลน์ ดื่มแล้วดีจริงเหรอ?!?

glass-475451_640

Image credit: https://pixabay.com/en/glass-water-sky-live-reflection-475451/

 

ช่วงนี้ตรงตลาดที่ผมแวะไปทานข้าวกลางวันเป็นประจำเห็นมีกลุ่มคนเอาเครื่องทำน้ำอัลคาไลน์มาขาย บรรยายสรรพคุณช่วยเรื่องสุขภาพโน่นนี่นั่น จนทำให้ผมรู้สึกว่า การซื้อไอ้เครื่องราคาหลายกะตังค์นี่ไปทำน้ำอัลคาไลน์ดื่ม มันช่วยให้สุขภาพเราดีขึ้นได้ขนาดนั้นเลยเหรอ?!? ผมเลยต้องกลับมาค้นคว้าเพิ่มเติม เพื่อหาข้อสรุปว่าเป็นยังไง ซึ่งข้อสรุปที่ได้สั้นๆ นั้นก็คือ “น้ำดื่มอัลคาไลน์มีประโยชน์หรือไม่ ยังไม่มีข้อพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์”

 

ความรู้พื้นฐานเรื่องค่า pH ของน้ำดื่ม

วิทยาศาสตร์พื้นฐานของความเป็นกรดด่าง เราแสดงด้วยตัวเลขที่เรียกว่าค่า pH ครับ มีตั้งแต่เลข 0 – 14 โดยตั้งแต่ 0-6 คือมีค่าเป็นกรด ส่วน 8-14 เรียกว่ามีค่าเป็นด่าง และค่า pH = 7 ก็คือเป็นกลาง (แต่จริงๆ แล้ว หากมีความเป็นด่างมากๆ หรือเป็นกรดมากๆ ก็สามารถมีค่าเกิน 14 หรือต่ำกว่า 0 ได้ แต่ในกรณีสุดขั้วแบบนี้มันมักจะวัดยาก)

Water PH Chart

ทีนี้ โดยปกติแล้ว น้ำดื่มส่วนใหญ่ก็จะมีค่าความเป็นกรดด่างอยู่ที่เกือบๆ เป็นกลาง คือ อาจจะต่ำกว่า pH = 7 นิดหน่อย หรืออาจจะเกินไปนิดหน่อย ในขณะที่พวกน้ำอัดลมนี่มีฤทธิ์เป็นกรดเยอะมาก ค่า pH จะอยู่ที่ 2 กว่าๆ อะไรแบบนี้ ส่วนพวกน้ำแร่จากธรรมชาติ ก็จะมีค่าเป็นด่างนิดหน่อยครับ ค่า pH อาจจะอยู่ที่ 8-8.5

 

pH of beverages

 

แต่ในพวกน้ำดื่มอัลคาไลน์ จะมีค่า pH ตั้งแต่ 8 กว่าๆ ไปจนถึง 10-12 ก็เลยทีเดียว ขึ้นอยู่กับยี่ห้อ และวิธีการผลิต พวกนี้นักวิทยาศาสตร์เขาเรียกว่า Artificially alkalinized water หรือน้ำดื่มอัลคาไลน์สังเคราะห์

 

กระบวนการผลิตน้ำดื่มอัลคาไลน์แบบง่ายๆ

หลักการผลิตน้ำดื่มอัลคาไลน์ก็คือการใช้ประจุไฟฟ้าในการช่วยแลกเปลี่ยนประจุไอออนจากโลหะจำพวกแพลตินัมหรือไทนาเนียม เพื่อให้น้ำมีค่าความเป็นด่างมากขึ้น และเครื่องผลิตน้ำอัลคาไลน์พวกนี้ก็มักจะมีระบบกรองน้ำจำพวกตัวกรองคาร์บอนเพื่อเพิ่มความบริสุทธิ์ของน้ำเข้าไปอีก

คือไม่ว่าจะโฆษณาว่าใช้กระบวนการชื่อภาษาอังกฤษว่ายังไง แต่หลักการมันก็ง่ายๆ สั้นๆ แบบนั้นแหละครับ ประเด็นก็คือ สิ่งที่เราได้ก็คือ น้ำดื่มที่มีค่าความเป็นด่างอันเป็นผลมาจากกระบวนการสังเคราะห์ ซึ่งต่างน้ำดื่มอัลคาไลน์จากธรรมชาติจำพวกน้ำแร่ ที่เป็นผลมาจากแร่ธาตุต่างๆ ที่เจืออยู่ในน้ำ

นอกจากนี้ก็อย่างที่บอกครับ ในบางเคสนั้น น้ำดื่มอัลคาไลน์ที่ได้จากการสังเคราะห์ขึ้นมา จะมีค่า pH เป็นด่างมากกว่าพวกน้ำดื่มอัลคาไลน์ที่ได้จากธรรมชาติเยอะเลย

 

สรรพคุณที่อ้างว่าเป็นประโยชน์จากการดื่มน้ำอัลคาไลน์

ในต่างประเทศและในประเทศไทย มักจะโฆษณาสรรพคุณของการดื่มน้ำอัลคาไลน์เอาไว้ประมาณนี้

  • ช่วยปรับสมดุลความเป็นกรดด่างของร่างกาย
  • ป้องกันร่างกายจากการทำลายของกรดส่วนเกิน
  • ช่วยฟื้นฟูร่างกายด้วยการทำความสะอาดในระดับเซลล์
  • ช่วยต่อต้านอนุมูลอิสระ ป้องกันโรคมะเร็ง
  • เสริมสร้างภูมิคุ้มกันโรคของร่างกาย
  • เพิ่มระดับออกซิเจนในเลือด

 

ข้อถกเถียงเกี่ยวกับความเชื่อเรื่องการดื่มน้ำอัลคาไลน์

Ryan Andrews โค้ชของ Precision Nutrition อธิบายว่าร่างกายของคนเรามีกระบวนการในการควบคุมความเป็นกรดด่างอยู่อย่างสม่ำเสมอ และอวัยวะภายในของร่างกายก็มีความเป็นกรดด่างที่แตกต่างกัน แต่สำหรับนักกีฬาหรือผู้ออกกำลังกายอาจจะได้ประโยชน์จากการดื่มน้ำอัลคาไลน์บ้าง เพราะช่วยให้การไหลเวียนของโลหิตดี ลดปริมาณปัสสาวะและความเข้มข้นของสารละลายในเลือด (ซึ่งหากมีความเข้มข้นของพลาสมาในเลือดสูง จะมีความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตจากหัวใจล้มเหลว) … อย่างไรก็ดี ประโยชน์ที่ได้จากการดื่มน้ำอัลคาไลน์ไม่ได้เกิดขึ้นอย่างทันทีทันใด แต่อาจจะค่อยๆ เกิดขึ้นแบบต้องใช้เวลา

 

Drinking water

Image credit: https://www.flickr.com/photos/oslointhesummertime/1225797166

 

ทว่า ไม่ใช่ทุกคนที่จะได้ประโยชน์จากการดื่มน้ำอัลคาไลน์ และผู้ป่วยโรคไต หรือได้รับการผ่าตัวเปลี่ยนไตมา ควรจะหลีกเลี่ยงการดื่มน้ำอัลคาไลน์ด้วยซ้ำ

คุณหมอ Lawrence Wilson ชี้ประเด็นที่น่าสนใจมาก โดยแบ่งประเด็นเป็นข้อๆ เลย ซึ่งผมขอสรุปให้อ่านตามนี้

  • หากพิจารณาเรื่องการปรับสมดุลกรดด่างในร่างกายแล้ว ต้นเหตุที่แท้จริงที่นำไปสู่ความเป็นกรดมากจนเกินไปในระดับเซลล์ก็คือการขาดแร่ธาตุที่มีฤทธิ์เป็นด่างในร่างกาย ซึ่งเป็นผลมาจากการทานอาหารที่ไม่สมดุล ซึ่งแร่ธาตุเหล่านี้ก็คือ แคลเซียม, แมกนีเซียม, สังกะสี, เซเลเนียม ฯลฯ … การดื่มน้ำอัลคาไลน์สังเคราะห์ แทบไม่ได้ช่วยทดแทนแร่ธาตุต่างๆ เหล่านี้เลย ฉะนั้นจึงไม่เกิดประโยชน์ใดๆ ในเรื่องการปรับสมดุลกรดด่าง
  • การดื่มน้ำอัลคาไลน์สังเคราะห์ นอกจากจะไม่ช่วยเสริมแร่ธาตุที่ขาดหายแล้ว เผลอๆ อาจกลายเป็นอีกสาเหตุที่ทำให้ขาดแร่ธาตุเหล่านั้นอีก เพราะเมื่อร่างกายรับรู้ว่ามีอัลคาไลน์มากแล้ว ร่างกายก็จะไม่กักเก็บแร่ธาตุอัลคาไลน์ที่จำเป็นไปด้วยซะงั้น
  • เครื่องทำน้ำดื่มอัลคาไลน์บางตัวไม่ได้มีการกรองน้ำที่ดีพอ หากดื่มน้ำจากเครื่องเหล่านี้ก็มีโอกาสที่จะเกิดการปนเปื้อนสารอย่างแคดเมียม ตะกั่ว สารหนู หรือโลหะมีพิษอื่นๆ ที่อาจเจือปนมากับน้ำประปาที่ใช้
  • เครื่องทำน้ำดื่มอัลคาไลน์ใช้โลหะอย่างแพลตินั่มหรือไททาเนียมในการช่วยถ่ายโอนไอออน ดังนั้นจึงมีโอกาสที่น้ำจะเจือปนโลหะเหล่านี้ด้วย ซึ่งโลหะอย่างแพลตินั่มก็เป็นที่รู้กันว่าเป็นพิษต่อร่างกาย ในกรณีของเครื่องที่ใช้งานมานาน อาจเกิดการรั่วซึมของนิกเกิลเข้ามาเจือปนในน้ำได้ ซึ่งนิกเกิลก็เป็นโลหะมีพิษเช่นกัน

 

คุณหมอ Lawrence ยังเสริมต่ออีกว่าในกรณีที่น้ำดื่มอัลคาไลน์มีค่า pH ไปถึงประมาณ 12-13 ยิ่งไม่เป็นผลดีต่อร่างกาย (ผมเข้าใจว่าคงคล้ายๆ กับพวกน้ำอัดลมที่มีฤทธิ์เป็นกรดสูงๆ ดื่มเยอะๆ ก็ไม่เป็นผลดีต่อร่างกายเช่นกัน) การรักษาสมดลของความเป็นกรดด่างในร่างกายที่ถูกต้อง ควรจะเป็นการเติมแร่ธาตุอัลคาไลน์ที่ขาดหายไปด้วยการทานอาหารให้ถูกหลัก หรือทานอาหารเสริมแร่ธาตุในกรณีที่จำเป็น มากกว่าการดื่มน้ำอัลคาไลน์

Wall Street Journal ก็เคยมีบทความเกี่ยวกับข้อถกเถียงเรื่องน้ำดื่มอัลคาไลน์ (ซึ่งทาง WSJ เรียกว่า Inoized water) เมื่อหลายปีก่อน โดยนำเสนอการบรรยายสรรพคุณโดยผู้ผลิตเครื่องทำน้ำดื่มอัลคาไลน์ต่างๆ ซึ่งอ้างคำชมจากผู้ที่ใช้งานที่ชมว่าช่วยเรื่องโน้นเรื่องนี้ หรือดื่มแล้วรู้สึกได้ว่าสุขภาพดีขึ้น

แต่คุณหมอและนักวิทยาศาสตร์หลายคนก็ออกมาแย้งว่าสรรพคุณต่างๆ ที่อ้างมา ยังไม่มีการยืนยันด้วยการวิจัยและการศึกษาที่มีคุณภาพสูงพอ

“พยานหลักฐานยังอ่อน การป้องกันความปลอดภัยยังไม่ดีพอ และตัวเครื่องยังมีราคาแพงอีกด้วย” Catherine Ulbricht ผู้ร่วมก่อตั้ง National Standard Research Collaboration ในเมือง Cambridge, Massachusetts กล่าว

“มันไม่มีอะไรมารองรับคำกล่าวอ้างสรรพคุณแม้แต่น้อย” John Petrini นักวิทยาด้านทางเดินอาหาร จาก Santa Barbara, California กล่าวเสริมอีก “นอกจากนี้ ร่างกายก็ยังมีกระบวนการในการปรับสมดุลของค่า pH ของอะไรก็ตามที่ทานเข้าไปให้อยู่ที่ pH = 6.8 โดยประมาณ และพยายามปรับความเป็นกรดด่างของเลือดให้อยู่ที่ pH = 7.35-7.45 อยู่แล้ว ไม่ว่าจะดื่มหรือทานอะไร กระบวนการดังกล่าวก็ยังคงเป็นเช่นนี้อยู่ดี”

 

ความเห็นส่วนตัวของผม: ยังไม่มีข้อพิสูจน์ ซื้อของแพงมาใช้เปล่าๆ

สำหรับผม ผมมองว่าการซื้อเครื่องทำน้ำอัลคาไลน์มาใช้ทำน้ำอัลคาไลน์ดื่ม เป็นการสิ้นเปลืองโดยเปล่าประโยชน์ เพราะบรรดาสรรพคุณต่างๆ ที่กล่าวอ้างกันมา ก็ยังไม่มีหลักฐานหรือข้อพิสูจน์ทางการแพทย์มารองรับ และหากพิจารณาที่คุณหมอ Lawrence แนะนำ หากเราต้องการปรับสมดุลความเป็นกรดด่างในร่างกาย การรักษาปริมาณแร่ธาตุอัลคาไลน์ต่างๆ ด้วยการทานอาหารให้ถูกหลัก ครบถ้วน (และอาจทานแร่ธาตุอาหารเสริมในกรณีที่ขาดแคลนจริงๆ)  ก็เพียงพอแล้ว

ที่น่าเป็นห่วงจริงๆ คือ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างองค์การอาหารและยา ก็ดูจะไม่ได้มีการให้ข้อมูลเกี่ยวกับเรื่องนี้มากนัก (หรืออย่างน้อยๆ ก็ทำพวก SEO เกี่ยวกับเรื่องนี้ไม่ดีพอ เพราะผมพยายามหาข้อมูลที่เกี่ยวกับองค์การอาหารและยากับน้ำด่างหรือน้ำอัลคาไลน์ ก็ไม่เจอเลย) นอกจากที่เคยเตือนเมื่อ 7 ปีก่อน เกี่ยวกับเครื่องกรองน้ำที่อวดสรรพคุณเกินจริง (ซึ่งบางสรรพคุณและคุณสมบัติ มันคล้ายๆ กับที่อวดอ้างกันในเครื่องทำน้ำดื่มอัลคาไลน์เลย)

 

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

 

@kafaak

ในอดีตเมื่อครั้งยังไม่ต๊อกต๋อย เคยเป็นผู้บริหารฝ่ายผลิตของโรงงานอุตสาหกรรม แต่ภายหลังเลือกงานที่ให้เวลากับชีวิต เพื่อมาอัพเดตเทรนด์เทคโนโลยีมากกว่า ปัจจุบันเป็นทั้งไอทีต๊อกต๋อยในสถานศึกษา เป็นบล็อกเกอร์ต๊อกต๋อยที่เขียนไปเรื่อยทั้งเรื่องเทคโนโลยี โซเชียลมีเดีย การตลาดดิจิตอล และจิตวิทยา เป็นที่ปรึกษาด้านการตลาดดิจิตอลให้กับธุรกิจ SMEs หลายแห่ง และเป็นวิทยากรรับเชิญด้านเทคโนโลยี การตลาดดิจิตอล และโซเชียลมีเดีย เป็นบางครา

2 Responses

  1. มวนวน says:

    ขอบคุณครับ กำลังสนใจเรื่องนี้อยู่พอดี

  2. Sarayuth Kunlong says:

    อ่านง่าย ค้นคว้าดี มีอ้างอิง เป็นประโยชน์มากครับ
    … สรายุทธ 24 ธ.ค. 58

Leave a Reply

%d bloggers like this: