กาฝากอาสา ไขปริศนาสีสันบนหน้าจอแสดงผล

Image: FreeDigitalPhotos.net

 

ผมเขียนซีรี่ส์ ไขปริศนาหน้าจอ Smartphone/Tablet เอาไว้ 4 ตอนด้วยกัน อุตส่าห์คิดว่าเนื้อหาค่อนข้างครอบคลุมอยู่แล้วเชียว แต่ปรากฏว่าเมื่อไม่กี่วันก่อน มี Follower ท่านหนึ่งบน Twitter ทักผมมาเรื่องสเปกหน้าจอที่แตกต่างกันเรื่องจำนวนสีบนหน้าจอ ที่ยี่ห้อหนึ่งหน้าจอแสดงผลสีได้ 262,000 สี ส่วนอีกอันได้ 16.7 ล้านสี มันช่างดูแตกต่างกันเยอะมากจริงๆ …​ บางยี่ห้อก็ระบุแบบแปลกๆ อีกว่าจอ 18 บิต, จอ 24 บิต … เอ๊ะ! ชักจะงง ว่ามันคืออะไรกันแน่ แล้วจริงๆ แล้วไอ้ยี่ห้อที่บอกว่าจอแสดงผลสีได้ 262,000 สี กับที่บอกว่าแสดงผลได้ 16.7 ล้านสีเนี่ย มันจำเป็นกับเราแค่ไหน

 

ก่อนอื่น … ไอ้ “บิต” เนี่ย มันคืออะไร?

บางคนอาจคุ้น … 8 บิต เป็น 1 ไบต์ … 1024 ไบต์ เป็น 1 กิโลไบต์ … และไปเรื่อยๆ … แต่สำหรับเรื่องของสี มันคล้ายๆ แต่ไม่เชิง … มันจบลงที่บิตนั่นแหละครับ ในศัพท์ทางคอมพิวเตอร์ บิต นั้นเป็นการเรียกหน่วยของข้อมูลที่เล็กที่สุดของระบบดิจิตอล โดยข้อมูลนั้นจะเป็นเลขฐานสอง หรือก็คือ อาจเป็น 0 หรือ  1 ก็ได้

การนับจำนวนสีเป็น “บิต” หมายถึงจำนวนของสีในแบบเลขฐานสองนั่นเอง เช่น ถ้าเป็นการแสดงผลสีแบบ 1 บิต หมายถึงมีสีได้ 21 สี เพราะมีข้อมูลแค่ 0 หรือ 1 ก็คือสี ขาว หรือไม่ก็ ดำ เท่านั้นเอง ถ้าข้อมูลให้มาเป็น 0 ก็แสดงผลสีขาว แต่ถ้าเป็น 1 ก็แสดงผลเป็นสีดำ เป็นต้น … จอแสดงผลที่ได้แค่ 1 บิตเนี่ย เราเรียกว่า Monochrome ครับ เป็นยุคแรกๆ ของคอมพิวเตอร์เลย เพียงแต่อาจจะไม่ใช่ขาวดำ แต่อาจจะเป็น เขียวดำ เหลืองดำ แดงดำ อะไรทำนองนี้

 

จำนวนสี 1 บิต คือ ขาว-ดำ

Credit: http://wdc.csulb.edu/resources/webgraphics.html

 

พูดง่ายๆ จำนวนสีที่จะแสดงได้มากหรือน้อยนั้น อยู่ที่จำนวนบิต ซึ่งจะแสดงสีได้ทั้งหมด 2 ยกกำลังจำนวนบิตครับ … ดังนั้น ถ้าเพิ่มจำนวนบิตให้มากขึ้น ก็จะมีจำนวนสีได้มากขึ้นเช่นกัน เช่น หากเพิ่มเป็น 8 บิต ก็หมายความว่ามีสีได้มากที่สุด 28 หรือ 256 สีนั่นเอง … จอคอมพิวเตอร์สมัย 80286 ที่ผมซื้อมาเมื่อซักยี่สิบกว่าปีก่อนเนี่ย ก็จะเป็นจอที่แสดงผลสีได้แค่ระดับนี้ครับ

 

ถ้าเพิ่มจำนวนบิตเป็น 8 บิต ก็จะได้ 256 สี

 Credit: http://wdc.csulb.edu/resources/webgraphics.html

 

ต่อมาพวกจอแสดงผลมีประสิทธิภาพมากขึ้น หน่วยประมวลผลก็ความสามารถมากขึ้น สามารถรองรับหน้าจอแสดงผลสีสูงๆ ได้ เราได้เห็นจอที่เป็น 16 บิต (เรียกว่า High Color) ที่มีสี 65,535 สี หรือ 24 บิต (เรียกว่า True Color) กัน ซึ่งมีจำนวนสี 16.7 ล้านสี … จอโทรศัพท์มือถือรุ่นไฮเอนด์ในปัจจุบัน จะเป็นรุ่นที่แสดงผลได้ 24 บิตครับ (สำหรับรุ่นที่เกือบๆ จะไฮเอนด์ อาจจะแสดงผลสีได้ 2.62 แสนสี หรือ 18 บิต นั่นเอง)

 

24 บิตนี่เขาเรียกว่า True Color กันแล้ว แต่จอคอมฯ ในปัจจุบันไปได้ถึง 32 บิต

 Credit: http://wdc.csulb.edu/resources/webgraphics.html

 

ฉะนั้นแล้ว ไม่ต้องคิดอะไรมากครับ ถ้าดูที่เลขสเปกแล้วเขาบอกมาเป็นจำนวนสี ให้เลือกที่จำนวนสีเยอะเอาไว้ก่อนได้เปรียบอยู่แล้ว แต่หากสเปกไม่บอกเป็นจำนวนสี แต่บอกมาเป็นจำนวนบิต ถ้าได้อ่านบล็อกของผมมาถึงตอนนี้ ก็คงเข้าใจได้แล้วนะครับ ว่าจะคำนวณให้เป็นจำนวนสียังไง … ถ้าจะเอาสะดวกนะ แนะนำให้ใช้ Google ช่วยแบบนี้ครับ ถ้าอยากรู้ว่า 2 ยกกำลัง 18 เป็นจำนวนกี่สี ก็พิมพ์ 2^18 ไปในหน้าเว็บ Google แล้วค้นหาคำตอบ จะได้คำตอบออกมาเลยครับ

 

ใช้ Google ในการช่วยคำนวณตัวเลขได้ครับ

 

แล้วจำนวนสีในโลกนี้มีซักเท่าไหร่กัน?

คุณคิดว่าในโลกเรานี้มีสีจำนวนทั้งสิ้นกี่สีครับ? สมัยก่อนผมมีดินสอสีแบบ 12 สีนี่เท่ห์มากๆ แล้ว แต่มันก็มีแบบ 24 สี หรือแบบ 48 สีผมก็เคยเจอมาแล้วตอนเด็กๆ … หน้าจอคอมพิวเตอร์แบบที่เรียกว่า True Color แสดงสีได้ 24 บิต หรือ 16.7 ล้านสี … แต่ก็มีแบบที่เรียกว่า Deep Color ที่แสดงสีได้ 30, 36 และ 48 บิตอีก (หน้าจอคอมพิวเตอร์รุ่นใหม่ๆ แสดงผลสีได้ 32 บิต) … ถ้า 48 บิตนี่เท่ากับ  2.81474977 × 1014 สีเลยนะ จะเยอะไปไหน?

 

ปัจจัยอย่าง แสง, วัตถุ และการกระเจิงของแสง มีผลต่อจำนวนสีที่เกิดขึ้น

 

แล้วความเป็นจริง โลกเรานี้มีสีทั้งหมดกี่สีครับล่ะครับ? ว่ากันว่าคำตอบที่ง่ายที่สุดคือ จำนวนสีทั้งหมดที่มีในโลก (หรือจักรวาล) มีเท่ากับอนันต์ครับ คือ ไม่สามารถบอกเป็นตัวเลขทั้งหมดได้ … ลองนึกๆ ดูนะครับ วัตถุชิ้นหนึ่งวางเอาไว้ตอนเช้ามืดที่แดดยังไม่ออกมามากนัก เราจะเห็นเป็นสีหนึ่ง พอช่วงเช้าที่แดดออกแล้ว เราก็เห็นเป็นอีกสีหนึ่ง พอเป็นตอนเที่ยงก็เป็นอีกสีหนึ่ง พอเย็นย่ำตะวันคล้อยเราก็มองเห็นมันเป็นอีกสีหนึ่งได้ ถ้าเกิดช่วงนั้นมีไอน้ำเยอะ ก็อาจจะเห็นเป็นอีกสีหนึ่งได้อีก … พูดง่ายๆ มีปัจจัยมากมายที่มีผลต่อการมองเห็นสีครับ ไม่ว่าจะเป็นแสง, ตัววัตถุเอง (เช่น สีสัน และคุณสมบัติของพื้นผิว เป็นต้น) หรือแม้แต่การกระเจิงของแสง (อันเกิดจากปัจจัยเช่น หมอก, ไอน้ำ หรือพวกวัตถุอย่างเลนส์ กระจก เป็นต้น)

นอกจากนี้ เราไม่อาจบอกได้หรอกครับว่าการรับรู้เรื่องสีของคนสองคนนั้นเหมือนกัน 100% เป๊ะๆ หรือไม่ … แม้จะสีแดงเดียวกัน แต่คนสองคนอาจจะมองเป็นสีแดงคนละแบบก็ได้ใครจะรู้ ดังนั้นโลกนี้มีคน 6,000,000,000 คน (ขอเป็นเลขกลมๆ นะ) ก็แสดงว่าอาจมีสีแดง 6,000,000,000 ล้านเฉดสี ฉะนั้นเอาง่ายๆ ลำพังแค่สี 48 บิต หากมีคนมอง 6,000,000,000 คน ก็อาจจะเท่ากับมีเฉดสีแตกต่างกันได้มากถึง 16.89 x 1023 สีเลยทีเดียว นี่ยังไม่นับปัจจัยอื่นๆ เช่น วัตถุที่พื้นผิวคนละชนิด, แสงคนละแบบ หรือ ความเข้มของแสงคนละอย่าง ซึ่งมีแตจะเพิ่มจำนวนเลขศูนย์ให้มากยิ่งๆ ขึ้นไปอีก … ดังนั้นจะนับว่าเป็นอนันต์ก็คงไม่ใช่เรื่องแปลกอะไร

 

คำถามคือ จำนวนสีเยอะๆ เนี่ย เท่าไหร่ถึงจะพอ?

อย่างที่บอกไปข้างต้นครับ สีสันในโลกเรานี้มันเยอะแยะ มากมายเหลือคณา จนถึงตอนนี้ก็ยังไม่มีเทคโนโลยีใดที่สามารถแสดงผลสีทั้งหมดทั้งสิ้นที่มีอยู่ในโลกนี้ได้หรอกครับ … แต่ก็ไม่ใช่ประเด็นอีกเช่นกัน เพราะประสาทสัมผัสของคนเรามีขีดจำกัดครับ เช่น หูเนี่ยคนทั่วไปก็จะฟังเสียงที่ความถี่ราวๆ 20Hz ถึง 20KHz ได้ … ฉันใดฉันนั้น ดวงตาของคนเราก็ไม่ใช่ว่าจะเห็นได้ทุกสีที่มีอยู่ในโลกนี้เช่นกัน

เพียงแต่ดวงตาของคนเราไม่ได้มีข้อจำกัดที่จำนวนสีที่มองเห็นครับ แต่เป็นคลื่นแสงที่สามารถมองเห็นได้ต่างหาก โดยเซลล์ที่เรียกว่า โคน (Cone) ชนิดต่างๆ จะสามารถรับคลื่นแสงที่ความยาวคลื่นแตกต่างกันออกไป โดยมีรายละเอียดดังตารางด้านล่างครับ

 

ดวงตาคนเราไม่ได้รับสี แต่เป็นการรับคลื่นแสง

Credit: http://en.wikipedia.org/wiki/Color_vision

 

แต่ข้อมูลเกี่ยวกับความยาวคลื่นแสงที่ดวงตาคนเราเห็นได้นั้น ไม่ได้บอกอะไรกับเราเลยว่าคนเรานั้นมองเห็นจำนวนสีได้ทั้งหมดเท่าไหร่ แต่ก็พอจะมีข้อมูลงานวิจัยที่ทำกันหลายต่อหลายครั้ง เพื่อค้นหาว่าดวงตาของคนเรานั้นสามารถมองเห็นและแยกแยะสีได้ประมาณกี่สี (ที่มา: http://hypertextbook.com/facts/2006/JenniferLeong.shtml)

 

Bibliographic Entry Result
(w/surrounding text)
Standardized
Result
Calkins, David J. Mapping color perception to a physiological substrateThe Visual Neurosciences Volumes 1 and 2[institutional subscription required]. The MIT Press, 1993. “The tremendous variability in the spectral composition of light reflected from surfaces lends itself to eliciting a daunting gamut of more than 100,000 discriminable colors, and the variation in the names we assign these colors is limited only by scope of human experience.” 100,000
Wyszecki, Gunter. Color. Chicago: World Book Inc, 2006: 824. “Experts estimate that we can distinguish perhaps as many as 10 million colors.” 10 million
Kleiner, Kurt. What we gave up for colour vision. “New Scientist.” January 24, 2004: 12. “Humans, other apes, and Old World monkeys have trichromatic vision, with eyes containing three colour receptors, sensitive to blue, green, and yellow-red. They allow us and our Old World relatives to distinguish around 2.3 million colours.” 2.3 million
Myers, David G. Psychology. Michigan: Worth Publishers, 1995: 165. “Our difference threshold for colors is so low that we can discriminate some 7 million different color variations (Geldard, 1972).” 7 million
Color. Wikipedia. 2006. “It has been estimated that humans can distinguish roughly 10 million different colors, although the identification of a specific color is highly subjective, since even the two eyes of a single individual perceive colors slightly different.” 10 million

 

สังเกตดีๆ จะเห็นว่าตัวเลขนั้นแตกต่างกันค่อนข้างมาก มีตั้งแต่ระดับ 100,000 สี ไปจนถึง 10,000,000 กันเลยทีเดียว … แต่เท่าที่ผมลองค้นหาด้วย Google ดูแล้วพบว่า ตัวเลข 10,000,000 เนี่ย มีคนพูดถึงเยอะทีเดียว โดยเขาว่าภายใต้สภาวะหนึ่งนั้น คนเราสามารถมองเห็นเฉดสีแตกต่างกัน (อ่อน-เข้ม) ได้ 1,000 ระดับ และมองเห็นสี แดง-เขียว ได้ 100 ระดับ และ น้ำเงิน-เหลืองได้อีก 100 ระดับ รวมแล้วก็คือ 1,000 x 100 x 100 = 10,000,000 นั่นเองแหละครับ

ตัวเลขที่ว่าคนเราสามารถมองเห็นเฉดสีแตกต่างกันได้ 1,000 ระดับนั้น ก็เกือบๆ จะสอดคล้องกับผลที่ได้จากงานวิจัยชื่อ Increasing the Number of Gray Shades in Medical Display Systems – How Much is Enough? ของ Tom Kimpe และ Tom Tuytschaever เมื่อปี ค.ศ.​ 2007 ซึ่งบอกว่าผุ้เข้าร่วมการทดลองนั้นแยกแยะเฉดสีได้ประมาณไม่เกิน 900 ระดับครับ

แต่อ่านมาถึงตรงนี้ผมเชื่อว่าทุกคนคงได้คำตอบแล้วนะครับ … ดวงตาคนเราสามารถเห็นสีได้ 10,000,000 ล้านสี ในขณะที่หน้าจอโทรศัพท์มือถือรุ่นไฮเอนด์ในปัจจุบันแสดงสีได้ 16,777,216 สี แสดงว่า ณ ปัจจุบันนี้ หน้าจอแสดงผลที่ระดับ 24 บิตก็สามารถแสดงจำนวนสีได้มากกว่าที่ดวงตาเราสามารถรับรู้ได้แล้วละครับ … 262,144 สี ยังถือว่าน้อยเกินไปสำหรับดวงตาของเรา ในขณะที่ 16,777,216 สีก็ถือว่ามากกว่าที่ดวงตาเราจะเห็นได้ไปร่วมครึ่ง … แต่ก็อย่างที่บอกครับ มีเยอะไปดีกว่ามีน้อยเกิน สำหรับกรณีแบบนี้ครับ

@kafaak

ในอดีตเมื่อครั้งยังไม่ต๊อกต๋อย เคยเป็นผู้บริหารฝ่ายผลิตของโรงงานอุตสาหกรรม แต่ภายหลังเลือกงานที่ให้เวลากับชีวิต เพื่อมาอัพเดตเทรนด์เทคโนโลยีมากกว่า ปัจจุบันเป็นทั้งไอทีต๊อกต๋อยในสถานศึกษา เป็นบล็อกเกอร์ต๊อกต๋อยที่เขียนไปเรื่อยทั้งเรื่องเทคโนโลยี โซเชียลมีเดีย การตลาดดิจิตอล และจิตวิทยา เป็นที่ปรึกษาด้านการตลาดดิจิตอลให้กับธุรกิจ SMEs หลายแห่ง และเป็นวิทยากรรับเชิญด้านเทคโนโลยี การตลาดดิจิตอล และโซเชียลมีเดีย เป็นบางครา

You may also like...

Leave a Reply

%d bloggers like this: